
Tadeusz Kościuszko (1746-1817)
Generał polski i
amerykański, Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w insurekcji 1794.
Ukończył Szkołę Rycerską w Warszawie oraz studiował jako królewski
stypendysta w Paryżu. Brał udział w wojnie o niepodległość Stanów
Zjednoczonych, gdzie w uznaniu jego zasług został generałem brygady wojsk
amerykańskich. W 1789 król Stanisław August Poniatowski nominował Kościuszkę na
generała majora wojska konnego. W 1792 w czasie wojny
polsko-rosyjskiej walcząc w armii koronnej odznaczył się w bitwach
pod Zieleńcami i pod Dubienką. Po przystąpieniu Stanisława Augusta do
Targowicy podał się do dymisji i wyjechał do Lipska, następnie do
Francji i Włoch. 24 marca 1794 w Krakowie pod jego przywództwem
wybuchło powstanie zwane Kościuszkowskim, a on objął władzę, jako
Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej. Rozbicie wojsk generała Tomasowa
pod Racławicami należy do największych sukcesów Powstania. Na wieść o tym
zwycięstwie wybuchło także powstanie pod wodzą Jana Kilińskiego w Warszawie,
a kilka dni późnej na Litwie. Powstanie jednak nie miało szansy na sukces,
a on sam po przegranej bitwie pod Maciejowicami został uwięziony w
twierdzy pietropawłowskiej w Petersburgu. Zmarł w Szwajcarii, gdzie
spędził ostatnie lata swego życia; został pochowany na Wawelu. Kościuszko
został bohaterem wielu dzieł literackich. Na jego cześć usypano w latach
1820-1823 Kopiec Kościuszki w Krakowie. Jemu zostały zadedykowane liczne
pomniki i posągi w USA i w Polsce. Niezliczona ilość
obiektów geograficznych, miast, hrabstw, ulic, szkół, fundacji, stowarzyszeń i innych
organizacji w obu krajach nosi imię Tadeusza Kościuszki.